Song Ga-in lấp đầy Việt Nam bằng tiếng hát trot — Khoảnh khắc toàn cầu lặng lẽ của K-Trot

Tối thứ Sáu, 700 người chật kín hội trường resort gần Thành phố Hồ Chí Minh và cùng nhau hát nhạc trot truyền thống Hàn Quốc dưới cái nắng gay gắt của Việt Nam. Concert solo của Song Ga-in mang tên Gaindal: The Rising diễn ra tại The Grand Ho Tram đã bán hết vé, và khán giả hát theo từng lời bằng tiếng Hàn — đúng là những bài hát thuộc thể loại mà phần lớn các nhà phân tích ngành âm nhạc quốc tế từng khẳng định không thể vươn ra thế giới.

Nhưng trot đã vươn ra. Và cách nó làm được điều đó tiết lộ điều gì đó quan trọng về sự mở rộng của xuất khẩu văn hóa Hàn Quốc năm 2026 — không chỉ qua cỗ máy idol của K-pop, mà còn qua những thể loại mang rễ sâu hơn và đáp ứng nhu cầu cảm xúc khác biệt. K-Trot, từng bị xem là nhạc dành cho thế hệ lớn tuổi, đã lặng lẽ bắt đầu vượt biên giới. Concert của Song Ga-in tại Việt Nam là bằng chứng rõ ràng nhất cho đến nay rằng sự vượt qua đó là thật.

Nghệ sĩ đưa âm nhạc truyền thống Hàn Quốc vào sách giáo khoa — rồi đến Đông Nam Á

Song Ga-in không phải câu chuyện idol vươn ra thị trường quốc tế thông thường. Cô nổi tiếng toàn quốc vào năm 2019 khi giành chiến thắng tại Miss Trot, chương trình thi đấu đã khơi lại sự quan tâm của công chúng đối với thể loại trot qua nhiều thế hệ. Bài hát đặc trưng Gainiora của cô trở thành hiện tượng văn hóa — thậm chí được đưa vào chương trình học của các trường THCS Hàn Quốc, một sự công nhận thể chế mà không có con số streaming nào có thể mua được.

Việc được đưa vào sách giáo khoa có ý nghĩa hơn vẻ ngoài. Nó cho thấy Gainiora đã vượt từ lĩnh vực giải trí sang thứ gì đó gần hơn với di sản văn hóa — hành trình tương tự mà các hình thức gugak (âm nhạc truyền thống Hàn Quốc) đã trải qua suốt nhiều thế kỷ. Và chính chiều sâu đó trong nghệ thuật của Song Ga-in đã làm cho concert tối thứ Sáu ở Việt Nam trở nên khả thi. Sức hút của cô không được xây dựng trên cỗ máy fandom idol; nó được xây dựng trên thứ gì đó khó tạo ra hơn và mất nhiều thời gian hơn để bào mòn.

Concert tại Việt Nam, theo công ty quản lý của cô, là buổi biểu diễn nước ngoài quy mô lớn đầu tiên sau khi được công nhận trong sách giáo khoa. Việc chọn Việt Nam là có chủ đích — một thị trường có quan hệ lịch sử sâu sắc với xuất khẩu văn hóa Hàn Quốc, dân số người Hàn định cư ngày càng tăng, và khán giả trẻ đã quen thuộc với giải trí Hàn Quốc qua phim truyền hình, ẩm thực và du lịch. Hội trường 700 chỗ ngồi không phải sân vận động, nhưng kín chỗ và tiếng reo hò rất sôi động.

Những gì xảy ra bên trong hội trường

Concert mở đầu bằng Gainiora — bài hát đặc trưng của Song Ga-in — và hội trường lập tức phản ứng. Tiếp theo là danh sách bài hát trải dài từ những hit trot đương đại đến các tiết mục truyền thống sâu lắng: Oeul Gateun Joheun Nal, Geomungo-ya, Hanmaneun Daedonggang. Rồi đến phần được cho là khiến khán giả phản ứng liên tục nhất — màn trình diễn phối hợp với nhóm âm nhạc truyền thống Hàn Quốc Uri Sori Baraji.

Baraji biểu diễn với jing (thanh la), buk (trống), janggu (trống hình đồng hồ cát) và taepyeongso (kèn đôi hình côn) — những nhạc cụ từ truyền thống shaman và dân gian của Hàn Quốc, không liên quan gì đến bộ công cụ sản xuất nhạc pop. Song Ga-in trình diễn Seongju Puri, Namwon Sanseong và Jindo Arirang cùng nhóm nhạc, đưa âm thanh của âm nhạc dân gian gần với pansori vào hội trường concert của resort ở Đông Nam Á. Khán giả, theo nhiều lời kể, không hề mất tập trung. Họ nghiêng người lắng nghe.

Phần cuối của chương trình — Bi Naerineun Gomoryeong, Eomma Arirang và liên khúc — là lúc tiếng hát tập thể đạt đỉnh điểm. Sự tham gia hát theo hoàn toàn của 700 người, ở một đất nước mà trot không có mặt trên radio thương mại và không có cơ sở hạ tầng thuật toán, không phải là sự ngẫu nhiên về mặt nhân khẩu học. Đó là kết quả của điều gì đó đã được tích lũy lặng lẽ trong nhiều năm.

Tại sao Trot có thể vượt biên giới theo cách khác với K-pop

Quan niệm thông thường về tầm với toàn cầu của K-pop là nó di chuyển nhờ giá trị sản xuất, vũ đạo đồng bộ, và kiến trúc parasocial của fandom idol. Mô hình đó hoạt động cực kỳ hiệu quả ở quy mô lớn. Nhưng nó tạo ra trần giới hạn: trải nghiệm thường bị trung gian hóa, được thể hiện qua màn hình, album và fancam. Mối quan hệ cảm xúc rất mãnh liệt nhưng thường ở một khoảng cách nhất định.

Trot mang đến điều gì đó khác biệt về mặt cấu trúc. Ngôn ngữ giai điệu của nó — thang âm ngũ cung, vibrato kéo dài, lời bài hát trực tiếp về mặt cảm xúc — gần với truyền thống âm nhạc dân gian Việt Nam hơn là nhạc pop phương Tây, điều này có thể giải thích một phần sự cộng hưởng của nó với khán giả Đông Nam Á. Giọng hát của Song Ga-in, bắt nguồn từ sự trực tiếp cảm xúc mà gugak Hàn Quốc đòi hỏi, vượt qua rào cản ngôn ngữ giống như hát opera: bạn không cần hiểu mọi từ để hiểu điều đang được diễn đạt.

Cũng có yếu tố cộng đồng người Hàn hải ngoại. Concert tối thứ Sáu thu hút không chỉ người Việt địa phương mà còn có thành viên của câu lạc bộ fan Hàn Quốc AGAIN của Song Ga-in, những người đặc biệt bay từ Hàn Quốc đến tham dự. Kiểu fandom tận tụy như vậy — fan vượt biên giới quốc tế vì một nghệ sĩ trot solo — có vẻ khó tin cách đây năm năm. Giờ thì không còn nữa. Fan base mà Song Ga-in xây dựng nhỏ theo tiêu chuẩn K-pop và rất lớn theo tiêu chuẩn trot, và ngày càng mang tính quốc tế theo cách mà danh tiếng trong nước của thể loại này không cho thấy.

Khoảnh khắc này có nghĩa gì với âm nhạc Hàn Quốc ngoài K-pop

Cuộc trò chuyện trong ngành âm nhạc về xuất khẩu văn hóa Hàn Quốc đã bị K-pop chi phối một cách hợp lý trong phần lớn một thập kỷ qua. BTS, BLACKPINK và làn sóng idol thế hệ thứ tư đã thu hút sự chú ý tương xứng với quy mô thương mại của họ. Nhưng K-pop không phải hình thức âm nhạc Hàn Quốc duy nhất đang phát triển tầm với quốc tế — chỉ là hình thức dễ thấy nhất.

Sự mở rộng quốc tế của K-Trot đang diễn ra chậm hơn và với ít cơ sở hạ tầng hơn, nhưng đang diễn ra theo cách có thể bền vững hơn. Nó không phụ thuộc vào các chiến dịch fan được phối hợp hay tối ưu hóa thuật toán streaming. Nó phụ thuộc vào việc âm nhạc tìm đến những người không được chuẩn bị sẵn để đón nhận nó. Khi điều đó xảy ra — khi 700 người ở Việt Nam cùng hát Jindo Arirang — nó có nghĩa khác với vị trí trên bảng xếp hạng. Nó có nghĩa là âm nhạc đã tự tìm đường đến đó theo cách của chính nó.

Concert của Song Ga-in tại The Grand Ho Tram không phải câu chuyện xuất khẩu K-pop. Đó là một loại câu chuyện khác — lặng lẽ hơn, lâu đời hơn, và theo một nghĩa nào đó đáng ngạc nhiên hơn. Một hội trường đông đủ ở Đông Nam Á, nhạc cụ truyền thống trên sân khấu, và cả khán phòng cùng hát. Không phải mọi thứ vượt biên giới đều tự giới thiệu mình trước.